Шымкент қаласында еңбек нарығының құрылымы соңғы жылдары айтарлықтай өзгеріп келеді. Қала экономикасының дамуы, өндірістік кәсіпорындардың көбеюі және қызмет көрсету саласының кеңеюі кадрларға қойылатын талапты да жаңартты. Осындай жағдайда кадр даярлаудың жаңа моделі өзектілікке ие болып отыр. Бұл модельдің басты ерекшелігі – білім беру жүйесін нақты өндіріс сұранысына барынша жақындату және еңбек нарығындағы өзгерістерге жедел бейімделу.
Бұрын кадр даярлау үдерісі көбіне теориялық білімге сүйеніп, түлектердің нақты жұмыс орнында қандай дағдылар қажет болатыны екінші кезекте қалатын. Қазіргі жағдайда бұл тәсіл өзін толық ақтамайды. Шымкенттегі кәсіпорындар жұмысқа дайын, тәжірибесі бар, технологиялық процестерді түсінетін мамандарды қажет етеді. Осыған байланысты жаңа модельде білім беру мазмұны қайта қаралып, оқу бағдарламалары жұмыс берушілердің нақты сұранысына сәйкестендірілуде.
Қаладағы өндіріс орындары мен оқу орындары арасындағы өзара байланыс күшейе түсті. Кадр даярлаудың жаңа моделінде кәсіпорындар тек жұмыс беруші ғана емес, оқу процесінің белсенді қатысушысына айналуда. Олар қандай мамандықтарға сұраныс бар екенін, қандай дағдылар қажет екенін ашық білдіреді. Бұл ақпарат негізінде оқу орындары бағдарламаларын жаңартып, артық немесе сұраныссыз пәндерді қысқартып, практикалық бағыттағы сабақтарды көбейтеді.
Жаңа модельдің маңызды тұсы – икемділік. Шымкенттегі еңбек нарығы бір орында тұрмайды: кей салаларда сұраныс артып жатса, кейбір мамандықтарға қажеттілік азаюы мүмкін. Осындай жағдайда кадр даярлау жүйесі де өзгерістерге тез бейімделуі тиіс. Қысқа мерзімді оқыту, қайта даярлау және біліктілікті арттыру тетіктері осы қажеттіліктен туындап отыр. Бұл әсіресе жұмыс істеп жүрген, бірақ жаңа талаптарға сай дағдыларды меңгеруі қажет азаматтар үшін маңызды.
Кадр даярлаудың жаңа моделінде жергілікті ерекшелік те ескеріледі. Шымкент – өнеркәсіп пен сауда қатар дамыған қала. Мұнда өңдеу өнеркәсібі, құрылыс, көлік, логистика және қызмет көрсету салалары белсенді. Сондықтан кадр даярлау жалпы ұлттық үлгімен ғана емес, қаланың нақты экономикалық бейініне сәйкес жүргізіледі. Бұл тәсіл дайындалған мамандардың қала ішінде жұмыс табу мүмкіндігін арттырып, еңбек көші-қонын азайтуға ықпал етеді.
Сонымен қатар жаңа модель еңбекке деген көзқарасты өзгертуге де әсер етеді. Теориядан гөрі нақты дағдыға, нәтижеге бағытталған оқыту жас мамандарды еңбекке ертерек бейімдейді. Олар оқу аяқталған соң жұмыс орнында ұзақ уақыт бейімделмей, бірден өндірістік процеске кірісе алады. Бұл жұмыс беруші үшін де, жас маман үшін де тиімді.
Қорытындылай келе, Шымкент қаласында енгізіліп жатқан кадр даярлаудың жаңа моделі еңбек нарығының сұранысына жауап беретін маңызды қадам болып отыр. Ол білім беру мен өндіріс арасындағы алшақтықты азайтып, нақты секторға қажет мамандарды даярлауға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде қаланың экономикалық дамуына және тұрғындардың тұрақты жұмыспен қамтылуына негіз болады.
