Шымкент қаласында өндірістік сектордың дамуы қауіпті еңбек жағдайлары бар салалардың үлесін де арттырып отыр. Мұнай өңдеу, химия өнеркәсібі, құрылыс, энергетика және коммуналдық қызметтер сияқты бағыттарда жұмыс істейтін қызметкерлер күнделікті өз өмірі мен денсаулығына әсер етуі мүмкін тәуекелдермен бетпе-бет келеді. Осындай жағдайда еңбек қауіпсіздігін тек ережелер жиынтығы ретінде емес, ұжымдық мәдениет деңгейінде қалыптастыру маңызды. Қауіпсіздік мәдениеті – әр қызметкердің санасында қауіпсіз еңбекке деген жауапты көзқарастың орнығуы.
Қауіпті өндірістерде қауіпсіздік мәдениеті ең алдымен басшылықтың ұстанымынан басталады. Шымкенттегі бірқатар кәсіпорындарда еңбек қауіпсіздігі мәселесі өндірістік жоспарлармен қатар қарастырылады. Басшылық тарапынан қауіпсіздік талаптарының сақталуына нақты бақылау орнатылған жағдайда ғана бұл талаптар формальды емес, күнделікті тәжірибеге айналады. Қызметкерлер қауіпсіздік ережелерін тек тексеріс үшін емес, өз өмірін қорғау үшін сақтау қажет екенін түсіне бастайды.
Қауіпсіздік мәдениетін қалыптастырудағы негізгі құралдардың бірі – тұрақты оқыту мен түсіндіру жұмыстары. Қауіпті өндірістерде жұмыс істейтін қызметкерлерге технологиялық процестердің ерекшелігі, ықтимал қауіп көздері және төтенше жағдайларда әрекет ету тәртібі үнемі ескертіліп отырады. Шымкент қаласындағы өндіріс орындарында қауіпсіздік бойынша оқыту тек теориямен шектелмей, тәжірибелік жаттығулар арқылы бекітіледі. Бұл қызметкерлердің шынайы жағдайда дұрыс шешім қабылдауына көмектеседі.
Ұжым ішіндегі өзара жауапкершілік те қауіпсіздік мәдениетінің маңызды бөлігі саналады. Қауіпті өндірістерде бір қызметкердің немқұрайлылығы бүкіл ұжымға қауіп төндіруі мүмкін. Сондықтан Шымкенттегі кәсіпорындарда әріптестердің бір-біріне қауіпсіздік талаптарын ескертіп отыруы қалыпты жағдай ретінде қабылданады. Мұндай ортада қауіпсіздік ережелерін бұзу ұят немесе жазадан қорқу мәселесі емес, ортақ жауапкершілік ретінде қарастырылады.
Қауіпсіздік мәдениетінің қалыптасуына өндірістік тәртіп пен жұмыс орнындағы ұйымдастырушылық та тікелей әсер етеді. Құрал-жабдықтардың уақтылы тексерілуі, жұмыс аймақтарының дұрыс белгіленуі, қорғаныс құралдарының қолжетімді болуы – мұның барлығы қауіпсіз еңбекке деген көзқарасты нығайтады. Шымкент қаласында қауіпті өндірістерде осындай жүйелі тәсілдер енгізілген жағдайда еңбек жарақаттарының алдын алу мүмкіндігі артады.
Қорытындылай келе, қауіпті өндірістерде қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру – ұзақ мерзімді әрі үздіксіз процесс. Бұл тек нұсқаулықтар мен талаптарды орындаумен шектелмей, қызметкерлердің сана-сезіміне әсер етуді талап етеді. Шымкент қаласында осы бағыттағы тәжірибелер еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етудің тиімді жолы ретінде өзін ақтап келеді. Қауіпсіздік мәдениеті орныққан өндірісте адам өмірі басты құндылыққа айналып, тұрақты әрі сенімді еңбек ортасы қалыптасады.
