Түркістан облысында жергілікті шикізатты тиімді пайдаланып, шағын кәсіпкерлікті дамытуға және өңірлік өнімдердің нарықтағы мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған жұмыстар жалғасуда. Осы бағыттағы маңызды бастамалардың бірі – «Бір ауыл – бір өнім» жобасы. Түркістан облысының Кәсіпкерлер палатасында жобаның кезекті кезеңі – Бренд-комитеттің отырысы өтіп, жартылай финалға шыққан кәсіпкерлердің өнімдері сараланды.
Биыл жобаға Түркістан облысынан 38 кәсіпкер қатысып, өз өнімдерін ұсынған. Алғашқы іріктеу нәтижесінде 20 кәсіпкер жартылай финалға жолдама алды. Бренд-комитет отырысында олардың өнімдері қаралып, нәтижесінде 10 кәсіпкер финалист ретінде анықталды.
Финалға өткен кәсіпкерлер үшін жобаның келесі кезеңі өз кәсібін одан әрі дамытуға мүмкіндік береді. Олар 5 млн теңгеге дейінгі қайтарымсыз мемлекеттік грантқа қатыса алады. Мұндай қаржылық қолдау шағын өндірісті кеңейтуге, қажетті құрал-жабдық сатып алуға, технологиялық процестерді жетілдіруге немесе өнімнің жаңа түрлерін шығаруға бағытталуы мүмкін.
Алайда «Бір ауыл – бір өнім» жобасының кәсіпкерлер үшін маңызы тек грант алу мүмкіндігімен шектелмейді. Финалистерге өнімді жетілдіру, бренд қалыптастыру, қаптаманы жақсарту, маркетингті дамыту және тауарды жаңа сауда арналарына шығару бағыттарында сүйемелдеу көрсетіледі. Бұл шағын кәсіпкер үшін өнім шығарудан оны тұрақты нарықтық тауарға айналдыруға дейінгі кезеңдерді жүйелі түрде өтуге мүмкіндік береді.
Жобаның ерекшелігі – жергілікті жерде қолжетімді шикізатты экономикалық айналымға енгізуге басымдық берілуінде. Ауылдық жердегі кәсіпкер өңірде өндірілетін немесе табиғи түрде қолжетімді шикізатты жай ғана бастапқы күйінде сатпай, оны өңдеп, қосылған құны жоғары дайын өнімге айналдыра алады. Нәтижесінде жергілікті ресурстың экономикалық тиімділігі артып, шағын өндірістердің дамуына негіз қалыптасады.
Бұл тәсіл ауыл кәсіпкерлігінің мүмкіндігін кеңейту үшін де маңызды. Өндіріс ашу міндетті түрде ірі зауыт немесе үлкен инвестициядан басталмауы мүмкін. Жергілікті шикізат негізінде шағын көлемде тауар шығарып, кейін сұранысқа қарай өндірісті кезең-кезеңімен кеңейту кәсіпкер үшін анағұрлым қолжетімді модель болып табылады.
«Бір ауыл – бір өнім» жобасы 2023 жылдан бері «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының бастамасымен жүзеге асырылып келеді. Оның негізгі мақсаты – өңірлердің ерекшелігіне негізделген бірегей өнімдерді анықтау, жергілікті кәсіпкерлердің әлеуетін арттыру және олардың тауарларын ішкі әрі сыртқы нарықтарға шығаруға жағдай жасау.
Мұндай жобалар ішкі нарықтағы отандық өнімдердің ассортиментін көбейтуге де ықпал етеді. Кәсіпкер өз өнімін кәсіби қаптамамен, танымал брендпен және тұрақты сапамен ұсына бастаған кезде оның жергілікті жәрмеңке немесе шағын сауда нүктесі шеңберінен шығып, кеңірек нарыққа шығу мүмкіндігі артады.
Бұл ретте өнімнің өзіндік ерекшелігін сақтай отырып, оны қазіргі тұтынушының талабына бейімдеу маңызды. Сапалы қаптама, түсінікті таңбалау, тұрақты өндіріс көлемі және тиімді маркетинг шағын өндірушінің бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Сондықтан кәсіпкерге қаржылай қолдаумен қатар, өнімді нарыққа дайындауға бағытталған сүйемелдеудің берілуі жобаның практикалық маңызын күшейтеді.
Жергілікті брендтердің көбеюі қазақстандық қамту үлесін арттыруға да жағдай жасайды. Өңірде өндірілген шикізат сол жерде өңделіп, дайын өнім ретінде нарыққа шыққан жағдайда қосылған құнның едәуір бөлігі ішкі экономикада қалады. Бұл жергілікті кәсіпкерлер арасындағы іскерлік байланысты кеңейтіп, жаңа жұмыс орындарының қалыптасуына да ықпал етуі мүмкін.
Түркістан облысында биыл жобаға қатысушылардың көбеюі жергілікті өнім өндіруге қызығушылықтың бар екенін көрсетеді. Ендігі маңызды міндет – перспективалы кәсіпкерлік бастамаларды бір реттік қолдаумен шектемей, олардың тұрақты бизнеске айналуына жағдай жасау.
Осы тұрғыдан «Бір ауыл – бір өнім» жобасы жергілікті шикізатты тиімді пайдалануды, шағын өндірісті, мемлекеттік қолдау шараларын және өнімді нарыққа шығаруды бір жүйеге біріктіретін кәсіпкерлікті дамыту тетіктерінің бірі болып табылады. Мұндай бастамалардың нәтижелілігі жергілікті өнімдердің тұрақты брендке айналып, ішкі нарықта өз орнын табуы және кейін жаңа өткізу нарықтарына шығуы арқылы көрінеді.
