Мемлекеттік қаржының тиімді пайдаланылуы өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына тікелей әсер етеді. Бюджет қаражатының негізсіз жұмсалуына жол бермеу, мемлекеттік сатып алулардағы тәуекелдерді алдын ала анықтау және қаржылық тәртіпті күшейту экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің маңызды бағыттарының бірі саналады.
Шымкент қаласында бұл бағыттағы жұмыстың негізгі тәсілі құқық бұзушылық орын алғаннан кейін оның салдарын жоюдан тәуекелдердің алдын алуға қарай ауысып келеді. Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында өткен брифингте бюджет шығыстарын талдау, мемлекеттік сатып алуларды бақылау және ықтимал қаржылық тәуекелдерді ерте кезеңде анықтау жұмыстары туралы айтылды.
Мұндай тәсілдің экономикалық маңызы қарапайым: тиімсіз шығын жасалып қойғаннан кейін қаражатты қайтаруға қарағанда, оның негізсіз жұмсалуына бастапқы кезеңде жол бермеу тиімді. Сондықтан мемлекеттік органдардың жоспарлары мен бюджет шығыстарын алдын ала зерделеу қаржылық бақылаудың маңызды бөлігіне айналып отыр.
Бұл бағытта мемлекеттік сатып алуларға да ерекше назар аударылады. Сатып алу процесіндегі тәуекелдерді ерте анықтау бюджет қаражатын үнемдеумен қатар мемлекеттік тапсырысқа қатысатын кәсіпкерлер үшін ашық әрі тең жағдай қалыптастыруға ықпал етеді. Адал бәсекелестік болған жағдайда тиімді ұсыныс жасаған кәсіпорындардың мемлекеттік тапсырысқа қол жеткізу мүмкіндігі артады.
Қаржылық бақылаудың тиімділігін арттыруда цифрлық технологиялардың мүмкіндігі де кеңейіп келеді. Деректерді кешенді талдау арқылы тәуекелі жоғары жобаларды анықтауға, қаржылық операцияларды салыстыруға және қосымша назар аударуды қажет ететін бағыттарды ертерек белгілеуге болады. Бұл бақылауды жекелеген фактілерге әрекет етуден жүйелі профилактикаға көшіруге мүмкіндік береді.
Атқарылған жұмыстың нақты экономикалық нәтижесі де бар. 2025 жыл мен 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында жүргізілген профилактикалық шаралар нәтижесінде 23,4 млрд теңге бюджет қаражаты үнемделген. Бұл қаржы негізсіз жоспарланған шығыстарды қысқарту, мемлекеттік сатып алулардағы тәуекелдерді анықтау және алдын алу шаралары арқылы сақталған.
Сонымен қатар өткен жылы анықталған 84 қылмыстық іс бойынша мемлекетке келтірілген залал 15,9 млрд теңгені құрап, оның 7,5 млрд теңгесі қайтарылған. Бұл көрсеткіштер экономикалық қауіпсіздікте алдын алу жұмысының қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Өйткені келтірілген залалды кейін қайтарумен салыстырғанда бюджет қаражатының жоғалуына бастапқы кезеңде жол бермеу әлдеқайда тиімді.
Бюджет қаражатын үнемдеу тек қаржыны сақтап қалу дегенді білдірмейді. Тиімсіз шығындардың алдын алу арқылы босатылған ресурстарды инфрақұрылым, әлеуметтік нысандар, кәсіпкерлікті қолдау және қаланың басқа да қажетті бағыттарына жұмсауға мүмкіндік пайда болады.
Сондықтан экономикалық қауіпсіздіктің нәтижесін анықталған құқық бұзушылықтар санымен ғана бағалау жеткіліксіз. Оның маңызды көрсеткіштерінің бірі – алдын алу шаралары арқылы сақталған мемлекеттік қаражат көлемі және бюджет қаражатының нақты нәтижеге бағытталуы.
Шымкентте тәуекелдерді басқару жүйесін жетілдіру, цифрлық талдау құралдарын кеңінен қолдану және бюджеттік жоспарлау сапасын арттыру осы жұмыстың келесі кезеңіне айналмақ. Мұндай тәсіл мемлекеттік қаржының тиімділігін арттырып қана қоймай, ашық экономикалық ортаны, адал бәсекелестікті және қаланың тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз етуге негіз қалыптастырады.
