Түркістан облысында су ресурстарын тиімді пайдалану және ауыл шаруашылығы алқаптарын тұрақты сумен қамтамасыз ету мақсатында ирригациялық каналдарды кешенді тазарту жұмыстары қолға алынды. Аталған шаралар 2026 жылғы вегетация кезеңіне дайындық аясында жүзеге асырылып, суару жүйелерінің өткізу қабілетін арттыруға және егістік алқаптарға суды үздіксіз жеткізуге бағытталған.
Бұл жұмыстарды «Қазсушар» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының Түркістан филиалы жүргізіп жатыр. Қазіргі таңда негізгі жұмыстар Жетісай ауданында шоғырланған. Аудан аумағында жаңа арнайы техниканың көмегімен ұзындығы 65 шақырымға жуық ирригациялық каналдарды механикалық әдіспен тазарту басталды. Жалпы жоспар бойынша Түркістан филиалының Жетісай өндірістік учаскесінде ұзындығы 64,9 шақырымды құрайтын каналдар тазартылуы тиіс. Бүгінгі күнге дейін оның 29 шақырымы толық тазартылған.
Тазарту жұмыстарына 10-нан астам арнайы техника жұмылдырылған. Экскаваторлар, жүк тиегіштер және басқа да заманауи механизмдер канал арналарындағы құм, лай және шөгінділерді тазартуға мүмкіндік беріп отыр. Механикалық әдісті қолдану арқылы жұмыстардың сапасы мен жылдамдығы арттырылып, су өткізу қабілетінің төмендеуіне себеп болатын негізгі факторлар жойылуда.
Атап айтқанда, үш ауылдық округтің аумағындағы 18,86 мың гектар жерді суару суымен қамтамасыз ететін К-21 каналының 18 шақырымдық учаскесінде тазарту жұмыстары жүргізіліп жатыр. Қазіргі таңда бұл каналдың 10 шақырымы толық тазартылған. Жұмыстарға тартылған үш экскаватор үздіксіз режимде жұмыс істеп, арнаны жоспарлы түрде тереңдету мен кеңейту жұмыстарын қатар атқаруда. К-21 каналы өңірдегі маңызды су көздерінің бірі болғандықтан, оның қалыпты жұмыс істеуі мыңдаған гектар егістік алқаптың өнімділігіне тікелей әсер етеді.
Сонымен қатар 10 мың гектар суармалы жерді сумен қамтамасыз ететін К-34 каналы да механикалық тазалаудан өтуде. Бұл каналдың жалпы ұзындығы 18,5 шақырымды құрайды. Қазіргі уақытта шамамен 4 шақырымы тазартылып, қалған учаскелерде жұмыстар кезең-кезеңімен жалғасуда. К-34 каналының тазартылуы судың егістікке дер кезінде жетуін қамтамасыз етіп, су ысырабының алдын алуға мүмкіндік береді.
«Қазсушар» РМК Түркістан филиалы су беру тұрақтылығын арттыру мақсатында ГНС-1 насос станциясына қатысты жұмыстарды да қатар жүргізіп жатыр. Атап айтқанда, аталмыш станцияға су жеткізетін «Машканал» деп аталатын машиналық әдіспен су көтеру каналының бас құрылысы құм мен лайдан тазартылуда. Бұл жұмыстарға 5 арнайы техника жұмылдырылған. Жоспарға сәйкес тазарту процесін 10–15 күн ішінде толық аяқтау көзделіп отыр.
Бұдан бөлек, ГНС-1 насос станциясындағы 8 насос агрегатын жөндеуге дайындық жұмыстары жүргізілуде. Бұл насос агрегаттарының тұрақты әрі тиімді жұмыс істеуі суару маусымында су тапшылығының алдын алуға және каналдар арқылы суды қажетті көлемде жеткізуге мүмкіндік береді.
Филиал алдағы кезеңде Жетісай ауданындағы ішкі шаруашылық каналдарын да механикалық тазалауды жоспарлап отыр. Бұл өз кезегінде ауылішілік суару жүйелерінің тиімділігін арттырып, фермерлер мен шаруалардың суға қолжетімділігін жақсартуға бағытталған маңызды қадам болып саналады.
Су ресурстары және ирригация министрлігінің өкілі Нұрмұхаммед Ниязбековтің айтуынша, вегетация кезеңі барысында аталған нысандарда суды жеткізуге қатысты бірқатар қиындықтар анықталған. Осы олқылықтардың алдын алу мақсатында 2026 жылғы суару маусымына дейін алдымен кешенді тазарту жұмыстары жүргізіліп, одан кейін жөндеу және бетондау шаралары іске асырылады. Бұл жұмыстардың барлығы министрлік тарапынан қатаң бақылауда.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында жүргізіліп жатқан ирригациялық каналдарды кешенді тазарту жұмыстары өңірдің аграрлық әлеуетін сақтауға және дамытуға бағытталған. Суару жүйелерінің тиімділігі артқан сайын егістік алқаптардың өнімділігі де жоғарылап, ауыл шаруашылығы саласының тұрақты дамуына негіз қаланады.
