Түркістан облысында су ресурстарын тиімді пайдалану және ауыл шаруашылығы алқаптарын тұрақты сумен қамтамасыз ету бағытында ауқымды жаңғырту жұмыстары қолға алынған. Су ресурстары және ирригация министрлігінің бастамасымен өңірдің бірқатар аудандарында жер арық каналдарын бетонмен қаптау жобалары іске асырылуда. Бұл шаралар Жетісай, Мақтаарал, Отырар және Созақ аудандарындағы жалпы көлемі 15 875 гектар суармалы жерге су жеткізудің сапасын арттыруды көздейді. Аталған жобалар инвестициялық бағдарламалар аясында жүзеге асырылып, өңірдің аграрлық әлеуетін күшейтуге бағытталған.
Жаңғырту жұмыстарының негізгі мақсаты – су тасымалы кезінде болатын шығынды азайтып, суару жүйесінің тиімділігін арттыру. Каналдарды бетонмен қаптау арқылы су жерге сіңіп кетпей, егістік алқаптарға белгіленген көлемде және уақытында жеткізіледі. Бұл тәсіл судың жылдамдығы мен өткізу қабілетін арттырып қана қоймай, каналдардың қызмет ету мерзімін де ұзартады. Әсіресе су тапшылығы өзекті мәселе болып отырған оңтүстік өңірлер үшін мұндай инфрақұрылымдық жаңғырту аса маңызды.
Жобалардың тағы бір ерекшелігі – құрылыс және реконструкция жұмыстарының вегетацияаралық кезеңде жүргізілуі. Қыркүйектен желтоқсан айларына дейін жүзеге асырылатын жұмыстар егістік науқанына кедергі келтірмей, шаруалардың қалыпты жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Бұл тәсіл ауыл шаруашылығы өндірісінің үздіксіздігін сақтап, суару маусымында қосымша қиындықтардың туындауына жол бермейді.
Алдағы кезеңдерге жоспарланған нақты жобалар да айқындалған. Келесі жылы Отырар ауданында ұзындығы 3,39 шақырым болатын «Ақарық» каналы мен ұзындығы 5 шақырымды құрайтын «Серібек» каналының реконструкциясын аяқтау көзделіп отыр. Бұл нысандардың жаңартылуы аудан аумағындағы суармалы жерлердің жағдайын жақсартып, егін өнімділігін арттыруға оң әсер етеді. Сонымен қатар Созақ ауданында ұзындығы 15 шақырым болатын «Шұқырой» каналының жаңғырту жұмыстары да толық аяқталады деп жоспарланған.
Ұзақ мерзімді жоспарлар аясында Жетісай ауданындағы ұзындығы 7,04 шақырым болатын «K-25-12» каналы 2027 жылдың соңына дейін толығымен бетонмен қапталады. Ал Мақтаарал ауданында орналасқан жалпы ұзындығы шамамен 32 шақырымды құрайтын «K-15» және «K-17» каналдарын 2028 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланып отыр. Бұл жобалар іске асқан жағдайда өңірдегі суару жүйелерінің тозу деңгейі төмендеп, су ресурстарын басқару сапасы жаңа деңгейге көтеріледі.
Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов атап өткендей, жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобалар сумен жабдықтау, су бұру және егістік алқаптарын суару тиімділігін арттыруға тікелей ықпал етеді. Реконструкцияның басты артықшылығы – су тасымалдау кезіндегі шығынды азайту арқылы су ресурстарын үнемдеу мүмкіндігінің артуы. Бұл жерді тұрақты әрі өнімді пайдалануға жағдай жасап, ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Аталған жобалардың әлеуметтік-экономикалық маңызы да зор. Суару жүйелерінің жақсаруы ауыл шаруашылығы өнімінің көлемін арттырып, шаруалардың табысын өсіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар инфрақұрылымдық жұмыстар жергілікті тұрғындарды уақытша және тұрақты жұмыспен қамтуға ықпал етеді. Ұзақ мерзімді перспективада бұл өңір халқының өмір сүру сапасын жақсартып, ауылдық аумақтардың дамуына серпін береді.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында іске асырылып жатқан арық каналдарын бетонмен қаптау жобалары су ресурстарын ұтымды пайдалану жолындағы маңызды қадам болып табылады. Бұл бастамалар өңірдің ауыл шаруашылығы секторын нығайтып қана қоймай, климаттық өзгерістер жағдайында суды үнемдеу мәдениетін қалыптастыруға негіз қалайды. Жаңғыртылған суару инфрақұрылымы Түркістан облысының аграрлық әлеуетін арттырып, болашақта тұрақты даму жолына түсуіне мүмкіндік береді.
