Шымкент қаласы соңғы жылдары ішкі және сыртқы көші-қон үдерістерін ең белсенді сезініп отырған ірі мегаполистердің біріне айналды. Географиялық орналасуы, экономикалық мүмкіндіктері мен демографиялық өсімі қаланы еңбек ресурстары үшін тартымды етеді. Осыған байланысты көші-қон саясаты мен еңбек нарығының өзара байланысы Шымкент үшін ерекше маңызға ие. Қалаға келетін азаматтардың саны артқан сайын, жұмыс орындарына деген сұраныс пен ұсыныс арасындағы тепе-теңдікті сақтау, жаңа жағдайға бейімделу мәселелері алдыңғы қатарға шығады.
Көші-қон ең алдымен еңбек нарығының құрылымына әсер етеді. Шымкентке қоныс аударушылардың бір бөлігі – жұмыс іздеп келген еңбекке қабілетті жастағы адамдар. Олар сауда, қызмет көрсету, құрылыс, өңдеу өнеркәсібі сияқты салаларда жұмыс табуға ұмтылады. Бұл салаларда кадр тапшылығы жиі байқалатындықтан, көші-қон белгілі бір деңгейде нарықтағы қажеттілікті толықтыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жаңа жұмыс күшінің келуі бәсекелестікті күшейтіп, жұмыс берушілерді еңбек жағдайын жақсартуға, жалақы мен әлеуметтік кепілдіктерге назар аударуға итермелейді.
Сонымен бірге көші-қон үдерісі еңбек нарығы үшін белгілі бір сын-қатерлер де туындатады. Қалаға келген барлық азаматтар бірдей тұрақты жұмысқа бірден орналасып кете бермейді. Кей жағдайда біліктілік деңгейі мен еңбек нарығының нақты сұранысы сәйкес келмей жатады. Мұндай жағдайда бейресми жұмыспен қамту, уақытша табыс көздеріне тәуелділік байқалуы мүмкін. Сондықтан көші-қон саясаты еңбек нарығымен үйлесімді түрде жүргізілуі қажет.
Шымкенттегі еңбек нарығы осы өзгерістерге біртіндеп бейімделіп келеді. Қалада кәсіби қайта даярлау, қысқа мерзімді оқыту, еңбекке бейімдеу бағытындағы шаралар көші-қон ағынын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл тәсілдер жаңа келген азаматтардың кәсіби әлеуетін ашуға, олардың еңбекке араласуын жеделдетуге ықпал етеді. Нәтижесінде көші-қон еңбек нарығына салмақ салатын фактор емес, керісінше оның дамуына серпін беретін ресурсқа айналады.
Көші-қон саясатының маңызды қыры – әлеуметтік тұрақтылықты сақтау. Жұмыссыздық деңгейінің күрт өсуіне жол бермеу, жергілікті тұрғындар мен қоныс аударушылар арасындағы тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету еңбек нарығының тұрақты дамуына негіз болады. Бұл бағытта еңбек қатынастарының ашықтығы, заңды жұмысқа орналастыру, әлеуметтік қорғау тетіктері ерекше рөл атқарады. Шымкент тәжірибесінде осы қағидаттардың біртіндеп орнығып келе жатқанын байқауға болады.
Жалпы алғанда, көші-қон саясаты мен Шымкенттегі еңбек нарығы бір-бірімен тығыз байланыста дамып отыр. Қалаға келетін еңбек ресурстары экономиканың түрлі салаларындағы қажеттілікті толықтырып, еңбек нарығын жандандырады. Ал тиімді ұйымдастырылған бейімдеу тетіктері көші-қонның ықтимал тәуекелдерін азайтып, оны әлеуметтік-экономикалық дамудың маңызды факторына айналдыруға мүмкіндік береді.
