Кәсіпкерліктің дамуы тек жаңа бизнес субъектілерінің ашылуымен өлшенбейді. Кәсіптің қаншалықты ұзақ әрі тұрақты жұмыс істейтіні, кәсіпкердің нарыққа бейімделуі, қаржылық және құқықтық сауаттылығы да маңызды. Осы тұрғыдан Шымкентте кәсіпкерлік мәдениетін қалыптастыру шағын және орта бизнесті сапалы дамытудың негізгі бағыттарының біріне айналып келеді.
Бүгінде қалада 133 мыңға жуық шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі жұмыс істейді. ШОБ саласында 259 мың адам еңбек етеді. Бұл кәсіпкерліктің Шымкент экономикасындағы ғана емес, халықты жұмыспен қамтудағы да маңызын көрсетеді.
Кәсіпкерлік мәдениет ең алдымен бизнесті жүйелі жүргізуді білдіреді. Кәсіпкер нарықтағы сұранысты зерттеп, шығын мен кірісті есептеп, салықтық және құқықтық міндеттемелерін біліп, өз өнімін немесе қызметін дамыту стратегиясын қалыптастыруы қажет. Мұндай дағдылар бизнестің алғашқы кезеңінде жіберілетін қателіктерді азайтуға мүмкіндік береді.
Осы себепті кәсіпкерлерді оқыту мен ақпараттық қолдау ерекше маңызға ие. «Бастау Бизнес» жобасы аясында 2026 жылы Шымкентте 2 130 адамды кәсіпкерлік негіздеріне оқыту жоспарланған. Нақты 2 542 адам оқуға тіркеліп, жоспардың орындалуы 119,3 пайызға жетті.
Бұл көрсеткіш тұрғындардың кәсіпкерлік білімге деген қызығушылығының жоғары екенін аңғартады. Дегенмен кәсіп ашу үшін идеяның болуы жеткіліксіз. Нарықты дұрыс бағалау, қаржылық жоспар құру, өнімнің өзіндік құнын есептеу, сату арналарын анықтау және тәуекелдерді алдын ала бағалау кәсіптің тұрақтылығына тікелей әсер етеді.
Кәсіпкерлік мәдениеттің тағы бір маңызды бөлігі – құқықтық сауаттылық. Бизнес иесі өзінің міндеттерімен қатар құқықтарын да білуі қажет. Шарт жасау, тауар белгісін тіркеу, зияткерлік меншікті қорғау және мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау барысында құқықтық білім кәсіпкерді көптеген тәуекелден қорғай алады.
Заманауи бизнесте цифрлық сауаттылықтың да маңызы артып отыр. Онлайн-касса, тауарлық есеп, аналитика, маркетинг және басқа да цифрлық құралдарды қолдану кәсіпкерге өз қызметін нақты деректер негізінде басқаруға мүмкіндік береді. Сондықтан цифрлық технологияларды игеру кәсіпкерлік мәдениеттің жаңа құрамдас бөлігіне айналды.
Кәсіпкерлер арасындағы тәжірибе алмасу да бизнестің дамуына оң ықпал етеді. Шымкент қаласының Кәсіпкерлер палатасы жанындағы салалық және Өңірлік кеңестер аясында кәсіпорындардың өндірістік алаңдарына көшпелі кездесулер ұйымдастырылып келеді. Мұндай формат кәсіпкерлерге басқа компаниялардың жұмыс тәсілдерін тікелей көріп, тиімді тәжірибелерді өз бизнесіне бейімдеуге мүмкіндік береді.
Іскерлік қауымдастықтардың өзара байланысы да осы бағытты толықтырады. Кәсіпкерлер бір-бірімен тәжірибе бөлісіп, жаңа серіктестер тауып, бірлескен жобаларды талқылаған жағдайда жеке бизнестің мүмкіндігі кеңейіп, кәсіпкерлік ортада жаңа байланыстар қалыптасады.
Кәсіпкерлік мәдениеттің жоғары болуы мемлекеттің қолдау шараларының тиімділігіне де әсер етеді. Қаржыландыру алған кәсіпкер қаражатты дұрыс жоспарлап, нарықты бағалап және бизнес-процестерді жүйелі ұйымдастыра алса, жобаның тұрақты жұмыс істеу мүмкіндігі артады.
Сондықтан Шымкентте кәсіпкерлікті дамыту жаңа бизнес ашуға жағдай жасаумен ғана шектелмеуі тиіс. Кәсіпкерлердің білімі мен басқару дағдыларын жетілдіру, цифрлық және құқықтық сауаттылығын арттыру, тәжірибе алмасуға мүмкіндік беру тұрақты кәсіпкерлік ортаны қалыптастыруға ықпал етеді. Нәтижесінде бизнестің саны ғана емес, оның сапасы мен өміршеңдігі де арта түседі.
