Өндірісті автоматтандыру ұзақ уақыт бойы ірі кәсіпорындар мен қомақты инвестициялық мүмкіндігі бар компанияларға тән бағыт ретінде қабылданып келді. Алайда технологиялардың дамуы бұл түсінікті өзгертіп отыр. Бүгінде шағын және орта кәсіпорындар да жекелеген өндірістік процестерді автоматтандырып, қолжетімді роботтар мен жасанды интеллект құралдарын пайдалану арқылы шығындарын азайтуға мүмкіндік алады.
Осы мәселе Шымкент қалалық Кәсіпкерлер палатасында өткен «Өндірістегі автоматтандыру, роботтандыру және жасанды интеллект – миллиондаған инвестициясыз» практикалық семинарында талқыланды. Іс-шара Сауда және қызмет көрсету және Өнеркәсіп салалық кеңестерінің кеңейтілген отырысы аясында ұйымдастырылды.
Семинарды өндірістік салада 30 жылдық практикалық тәжірибесі бар Батима Нұрғожинова өткізді. Кездесуде кәсіпкерлерге автоматтандыруды неден бастау керектігі, шағын және орта өндірістерге қандай технологиялар қолжетімді екені және жаңа шешімдерді енгізу кезінде қандай мәселелерге назар аудару қажеттігі түсіндірілді.
Өндірістік кәсіпорын үшін автоматтандырудың негізгі тиімділігі тек адам еңбегін техникамен алмастыруда емес. Оның басты міндеттерінің бірі – қайталанатын операцияларды оңтайландыру, техникалық ақаулардың санын азайту, ресурстарды тиімді пайдалану және өнімнің өзіндік құнын төмендету.
Бұл әсіресе шағын және орта өндірістер үшін маңызды. Ірі кәсіпорындар технологиялық жаңғыртуға ауқымды инвестиция сала алса, шағын бизнес үшін бастапқы шығын көлемі шешуші фактор болуы мүмкін. Сондықтан бүкіл өндірісті бірден қайта жабдықтаудың орнына ең көп шығын немесе уақыт талап ететін процестерді анықтап, автоматтандыруды сол жерден бастау тиімді тәсілдердің бірі бола алады.
Семинар барысында Қытайдағы өндіріс орындарының нақты тәжірибелері де қарастырылды. Кәсіпкерлерге өндірістік міндеттерді шешуге арналған роботтар мен AI-құралдарын қолданудың практикалық мысалдары ұсынылды. Мұндай тәжірибелер автоматтандырудың тек теориялық немесе болашаққа арналған бағыт емес, қазіргі өндірісте қолдануға болатын құрал екенін көрсетеді.
Жасанды интеллект те өндірісте жаңа мүмкіндік қалыптастырып отыр. Оны өндірістік деректерді талдау, ақауларды анықтау, процестерді бақылау және кәсіпорынның жұмысын жоспарлау секілді міндеттерде қолдануға болады. Бірақ технологияны енгізудің экономикалық тиімділігі кәсіпорынның нақты қажеттілігіне байланысты бағалануы тиіс.
Шымкент кәсіпорындары үшін автоматтандыру мәселесінің өзектілігі қаланың өнеркәсіптік әлеуетінің артуымен де байланысты. Өндіріс көлемі өскен сайын кәсіпорындар алдында өнім сапасын тұрақты сақтау, еңбек өнімділігін арттыру және өзіндік құнды төмендету міндеттері туындайды. Бұл жағдайда технологиялық жаңғырту бәсекеге қабілеттілікті арттыру құралдарының біріне айналады.
Семинарда айтылған негізгі ұстаным – автоматтандыруды міндетті түрде миллиондаған инвестициядан бастау қажет емес. Кәсіпорын өзінің әлсіз тұстарын анықтап, экономикалық тиімділігі жоғары жекелеген процестерді кезең-кезеңімен автоматтандыра алады. Осындай тәсіл шағын және орта өндірістерге технологиялық жаңғыртуды қолжетімді етіп, Шымкентте шығарылатын отандық өнімнің тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.
