Отандық өндірістің тұрақтылығы кәсіпорынның қанша өнім шығаратынымен ғана емес, нарықтағы өзгерістерге қаншалықты жылдам бейімделе алатынымен де анықталады. Ассортиментті жаңарту, жаңа технологияларды енгізу және сыртқы нарыққа шығу мүмкіндіктерін кеңейту қазіргі өндірістің бәсекеге қабілеттілігін айқындайтын негізгі факторларға айналып отыр. Шымкенттегі «Бал Текстиль» кәсіпорнының тәжірибесі осы бағыттағы өндірістік әлеуетті көрсетеді.
Шымкент қалалық Кәсіпкерлер палатасы Өңірлік кеңесінің көшпелі отырысы аясында Кеңес мүшелері «Бал Текстиль» ЖШС-нің өндірістік алаңымен танысты. Қазақстандағы ірі кілем өндірушілерінің бірі саналатын кәсіпорында өндірістің толық циклі жолға қойылған.
Бүгінде кәсіпорын жылына 7 млн шаршы метрге дейін кілем өнімдерін өндіруге қауқарлы. Өндірісте 550 адам жұмыспен қамтылған. Бұл көрсеткіштер кәсіпорынның тек өнеркәсіптік емес, әлеуметтік маңызын да аңғартады. Тұрақты жұмыс орындарымен қатар кәсіпорынның салықтық төлемдері қала экономикасына қосымша үлес қосады.
Толық циклді өндірістің болуы кәсіпорын үшін бірқатар артықшылық қалыптастырады. Өндірістің негізгі кезеңдерін бір кәсіпорын шеңберінде ұйымдастыру технологиялық процесті бақылауға, өнім сапасын басқаруға және нарықтағы сұраныс өзгерген жағдайда өндірістік шешімдерді жедел қабылдауға мүмкіндік береді.
Бұл әсіресе кілем нарығында маңызды. Тұтынушылардың дизайнға, түске, материалға және өнімнің басқа да сипаттамаларына қатысты талғамы үнемі өзгеріп отырады. Сондықтан кәсіпорында заманауи нарықтық үрдістерді зерделеуге және ассортиментті тұрақты жаңартуға көңіл бөлінуі өндірістің бәсекеге қабілеттілігін сақтаудың маңызды шартына айналады.
Кәсіпорын тәжірибесіндегі тағы бір маңызды бағыт – экспорт. Өндірістік қуаты жоғары кәсіпорын үшін ішкі нарықпен шектелу ұзақ мерзімді өсім мүмкіндігін азайтады. Ал сыртқы нарықтарға шығу өндіріс көлемін сақтауға және ұлғайтуға, өткізу географиясын әртараптандыруға мүмкіндік береді.
Экспорттық бағытты дамыту өз кезегінде өнім сапасына қойылатын талапты жоғарылатады. Шетелдік нарықта қазақстандық өнім баға бойынша ғана емес, дизайн, сапа, ассортимент және жеткізу тұрақтылығы жағынан да басқа өндірушілермен бәсекеге түседі. Сондықтан экспорт өндірісті технологиялық тұрғыдан жетілдіруге ықпал ететін факторлардың бірі бола алады.
«Бал Текстильдің» тәжірибесі импортты алмастырудың келесі кезеңін де көрсетеді. Алғашқы міндет – ішкі нарықтағы сұраныстың бір бөлігін отандық өніммен қамтамасыз ету болса, келесі қадам – Қазақстанда шығарылған өнімді сыртқы нарыққа ұсыну. Бұл отандық өндірістің тек ішкі сұранысты қамтамасыз етуші емес, экспорттық табыс қалыптастыратын секторға айналуына мүмкіндік береді.
Шымкенттегі өндірістік кәсіпорындардың осындай тәжірибесін зерделеу қаланың өнеркәсіптік дамуындағы маңызды тенденцияны көрсетеді. Өндіріс көлемін арттырумен қатар технологиялық жаңғыруға, ассортиментті нарық сұранысына бейімдеуге және экспорт географиясын кеңейтуге басымдық беру отандық кәсіпорындардың ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ететін негізгі факторлардың бірі болмақ.
