Ішкі нарықта отандық тауарлардың үлесін арттыру үшін өнім өндірумен қатар оны тұтынушыға жеткізетін сауда арналарының қолжетімді болуы маңызды. Қазақстандық кәсіпорындар шығарған өнімнің дүкен сөрелерінде тұрақты ұсынылуы өндірушілер үшін өткізу нарығын кеңейтіп, ішкі бәсекеге қабілеттілікті арттыруға мүмкіндік береді. Осыған байланысты Шымкент қаласында сауда субъектілеріне қазақстандық өнімдерге арналған сауда алаңдарының белгіленген үлесін сақтау қажеттігі түсіндірілді.
Шымкент қалалық Кәсіпкерлер палатасының жанындағы Сауда, тамақ өнеркәсібі және агроөнеркәсіп салалық кеңесінің отырысында Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментінің мамандары бөлшек сауда желілерінің өкілдерімен кездесті. Жиында әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасымен қатар сауда саласындағы заңнамалық талаптар қаралды.
Соның ішінде сауда алаңдарының, яғни сауда сөрелерінің кемінде 30%-ын Қазақстанда өндірілген өнімдерге бөлу қажеттігіне ерекше назар аударылды. Бұл талап отандық тауар өндірушілердің өнімдерін бөлшек сауда желілерінде ұсынуға мүмкіндік беретін маңызды тетіктердің бірі.
Өндіруші үшін сапалы өнім шығару жеткіліксіз – оның тұрақты өткізу нарығы болуы қажет. Әсіресе шағын және орта кәсіпорындар ірі сауда желілеріне кіру кезінде бәсекелестікке тап болуы мүмкін. Сөрелерде қазақстандық тауарларға орын берілуі отандық кәсіпорындардың тұтынушыға тікелей жету мүмкіндігін кеңейтеді.
Шымкент үшін бұл бағыттың маңызы жоғары. Қалада тамақ және өңдеу өнеркәсібіндегі кәсіпорындар жұмыс істейді, ал ірі тұтыну нарығы жергілікті және отандық өндірушілер үшін өнім өткізуге мүмкіндік береді. Қазақстандық тауарлардың саудадағы үлесін арттыру өндіріс пен бөлшек сауда арасындағы байланысты нығайтуға ықпал етеді.
Мұндай тәсіл қазақстандық қамту ұғымының тек ірі өндірістік немесе мемлекеттік жобалармен шектелмейтінін көрсетеді. Күнделікті бөлшек саудада отандық тауарлардың қолжетімді болуы да ішкі нарықты қолдаудың нақты құралдарының бірі саналады. Тұтынушы қазақстандық өнімді дүкен сөресінен оңай таба алғанда ғана өндірушінің нарықтағы мүмкіндігі кеңейеді.
Отырыста әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына қатысты тағы бір маңызды талап түсіндірілді. Кәсіпкерлік субъектілері мұндай тауарларға белгіленетін сауда үстемесін 15%-дан асырмауы тиіс. Бұл талап әлеуметтік маңызы бар өнімдердің бағасын негізсіз көтеруге жол бермеуге бағытталған.
Сонымен бірге сауда, қоғамдық тамақтандыру және қызмет көрсету нысандарында тұтынушы бұрышының болуы міндетті екені ескертілді. Онда кәсіпкерлік субъектісі және тұтынушылардың құқықтарын қорғауға қатысты қажетті ақпарат орналастырылуы тиіс.
Шымкенттегі сауда саласында осы талаптардың сақталуы екі міндетті қатар шешуге бағытталған: бір жағынан тұтынушылардың мүддесін қорғау, екінші жағынан қазақстандық өндірушілерге ішкі нарықта өнім өткізу мүмкіндігін кеңейту. Сауда сөрелерінің кемінде 30%-ын отандық өнімге бөлу осы тұрғыдан қазақстандық қамту үлесін нақты тұтыну нарығында арттырудың маңызды тетігі болып табылады.
