Алматы қаласының 2026 жылға арналған қаржылық жоспары мегаполистің экономикалық әлеуеті мен басқару тиімділігінің артып келе жатқанын көрсетеді. Қала әкімі Дархан Сатыбалды мәслихаттың кезектен тыс ХXXIX сессиясында сөйлеген сөзінде келер жылы жергілікті бюджеттің кірісі 2,5 трлн теңгеге дейін өсетіні жоспарланып отырғанын мәлімдеді. Бұл көрсеткіш Алматы экономикасының тұрақты дамуы мен салықтық базаның кеңеюінің тікелей нәтижесі ретінде бағаланып отыр.
Әкімнің айтуынша, қала экономикасының өсуімен қатар жергілікті бюджетке түсетін түсімдер де тұрақты оң динамика көрсетуде. Бүгінде Алматы бюджетінің басым бөлігі өз кірістері есебінен қалыптасады. Бұл қаланың қаржылық дербестігі жоғары екенін және экономикалық тұрғыдан өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейінің артқанын білдіреді. Алматы республикалық бюджеттің негізгі донорларының бірі болып қала отырып, елдің жалпы кірісінің бестен бірінен астамын қамтамасыз етіп отыр. Мұндай үлес мегаполистің ұлттық экономикадағы салмағын айқын көрсетеді.
Сонымен қатар, қала бюджетінен республикалық бюджетке аударылатын қаражат көлемі де едәуір өсіп келеді. Егер 2025 жылы бұл көрсеткіш 250 млрд теңгені құраса, 2026 жылы ол 491 млрд теңгеге дейін ұлғаяды деп жоспарланған. Алдағы үш жылда республикалық бюджетке шамамен 1,8 трлн теңге аудару көзделіп отыр. Бұл алдыңғы үш жылдық кезеңмен салыстырғанда 2,6 есе көп. Мұндай өсім Алматының ел экономикасын қаржылай қолдаудағы рөлінің күшейіп келе жатқанын көрсетеді.
Қаржылық жүктеменің артуына қарамастан, қала билігі инвестициялық белсенділікті төмендетпеуді көздеп отыр. Дархан Сатыбалдының айтуынша, жергілікті бюджет қаражаты есебінен және қарыз тарту арқылы бірқатар ауқымды инвестициялық жобаларды іске асыру жоспарланған. Бұл жобалар қаланың инфрақұрылымын жаңғыртуға, экономиканы әртараптандыруға және жаңа жұмыс орындарын құруға бағытталады. Мұндай тәсіл бюджет саясатының тек ағымдағы шығыстарды жабуға емес, ұзақ мерзімді дамуға бағдарланғанын көрсетеді.
2026 жылға арналған жергілікті бюджеттің шығыстары 2,8 трлн теңге көлемінде жоспарланған. Оның үштен бірі, яғни шамамен 850 млрд теңге экономикалық өсімді ынталандыруға бағытталмақ. Бұл қаражат кәсіпкерлікті қолдауға, өндірістік және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруға, сондай-ақ инвестициялық тартымдылықты арттыруға жұмсалады. Экономиканы қолдауға осындай ауқымды ресурстың бөлінуі Алматының даму стратегиясында нақты басымдықтардың бар екенін айқындайды.
Әкім сондай-ақ ағымдағы шығыстарды оңтайландыру бағытында жүргізілген жұмыстардың нәтижесіне тоқталды. Биыл шығыстарды қайта қарау арқылы бірқатар үнемдеу шаралары жүзеге асырылып, босатылған қаражатты даму бюджетіне қайта бөлу мүмкіндігі туған. Бұл бюджет қаражатын басқаруда тиімділікке және нәтижеге бағдарланған тәсілдің қолданылып жатқанын білдіреді. Қаражатты тек тұтынуға емес, экономикалық қайтарымы бар бағыттарға шоғырландыру қаланың қаржылық тұрақтылығын нығайта түседі.
Жалпы алғанда, 2026 жылға жоспарланған бюджет көрсеткіштері Алматының экономикалық қуаты мен қаржылық басқару жүйесінің жетіліп келе жатқанын көрсетеді. Жергілікті кірістердің өсуі, республикалық бюджетке аударымдардың артуы және сонымен қатар инвестициялық жобаларды іске асыруға бағытталған шығыстардың сақталуы қала экономикасының теңгерімді дамуына негіз қалыптастырады. Алматы осылайша тек ірі қаржы доноры ғана емес, өз даму ресурстарын тиімді пайдаланатын экономикалық орталық ретінде позициясын нығайтып отыр.
