Су тапшылығы мәселесі бүкіл әлем бойынша өткір тұрған шақта, Қазақстан да бұл бағытта нақты шешімдерді қолға алып келеді. Әсіресе ауыл шаруашылығы саласында су ресурстарын тиімді пайдалану – басты міндеттердің бірі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз Жолдауларында суды үнемдейтін технологияларды кеңінен енгізудің маңыздылығын бірнеше рет атап өткен болатын. Осы тапсырма аясында Түркістан облысында ауқымды жұмыстар жүзеге асып жатыр.
2023 жылғы «Әділетті Қазақстанның экономикалық бағдары» атты Жолдауда ауыл шаруашылығында суды үнемдейтін озық технологияларды жедел енгізіп, оның аумағын жыл сайын 150 мың гектарға дейін ұлғайту міндеті жүктелген еді. Түркістан өңірі бұл бағытта көш бастап тұр деуге болады. Биылдың өзінде ғана облыста 27 мың гектарға су үнемдеу технологияларын енгізу жоспарланғанымен, нақты нәтиже 59 мың гектарға жетіп отыр. Бұл жоспардың екі есеге жуық артығымен орындалғанын көрсетеді.
Нақтырақ айтқанда, қазіргі таңда облыс аумағында 44 мың гектар жерге тамшылатып суару, 15 мың гектар жерге жаңбырлатып суару әдістері енгізілген. Осылайша, жалпы алғанда су үнемдеу технологияларымен қамтылған алқап көлемі 114 мың гектарға жетіп, суармалы жерлердің 20 пайызына тең болып отыр. Бұл – су ресурстарын тиімді пайдаланудың нақты көрінісі.
Су үнемдеу технологияларын кеңінен қолдану үшін тек алқап көлемін арттыру жеткіліксіз. Осы бағыттағы өндірісті дамыту, құрал-жабдықтармен қамту және технологияны қолжетімді ету де маңызды. Осы мақсатта Сауран ауданындағы Өндірістік парк аумағында 2023 жылы үш кәсіпорын іске қосылған болатын. Бұл жобалардың жалпы құны 12 миллиард теңгені құрап, олар жыл сайын 73 мың гектар жерге қажетті жабдық шығаруға қауқарлы. Ал 2024 жылы тағы да үш жаңа кәсіпорынды іске қосу көзделіп отыр. Бұл кәсіпорындардың жалпы құны – 10 миллиард теңге. Олар шамамен 60 мың гектар жерге су үнемдеу құрылғыларын жеткізе алады.
Мұндай ауқымды жұмыстардың арқасында өңірдегі агросектордың тиімділігі арта түспек. Ағын суды тиімді пайдалану нәтижесінде судың шығыны екі есеге дейін қысқарады. Сонымен бірге өнімділік көрсеткіші 2–3 есеге өседі деген болжам бар. Бұл – фермерлер үшін үлкен мүмкіндік. Өнім азаймай, керісінше көбейіп, ал су шығыны азаятын болса, ауыл шаруашылығының табыстылығы да артады.
Алдағы уақытта іске қосылатын жаңа кәсіпорындар тек Түркістан облысының қажеттілігін ғана өтеп қоймай, көршілес өңірлерге де өнім жеткізе бастайды. Бұл өңірлік интеграция мен өндірістік кооперацияға жол ашады. Сонымен бірге отандық өндіріс қуаттылығы артып, импорттық тәуелділік азаяды.
Су үнемдеу технологияларын енгізу – экологиялық және экономикалық тұрғыдан да аса тиімді шешім. Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде жауын-шашын көлемінің азаюы, климаттың өзгеруі су ресурстарына деген қысымды күшейтіп отыр. Осы тұрғыдан алғанда, Түркістан облысының атқарып жатқан істері – бүкіл республика үшін үлгі боларлық бастама. Бұл тек бүгінгі күннің мәселесін шешіп қоймай, болашақ ұрпаққа да қажетті табиғи ресурстарды сақтап қалуға бағытталған маңызды жұмыс.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында су үнемдеу технологияларын енгізу арқылы ауыл шаруашылығын заманауи талаптарға сай дамыту, экологиялық тепе-теңдікті сақтау және өнімділікті арттыру мақсатында кешенді саясат жүргізілуде. Мұндай бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғасын тапса, өңірдің аграрлық әлеуеті бұрынғыдан да жоғары деңгейге көтерілуі әбден мүмкін.
